محمد رضا واليزاده معجزى
759
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
حكومت لرستان و بروجرد را به او تكليف كردند گفت : من در صورتى اين شغل را مىپذيرم كه قوه كافى براى مبارزه در اختيار من بگذاريد و پادگان بروجرد را كاملا مجهز سازيد . دولت تقاضاى او را پذيرفت و يك پادگان قوى كه داراى افسرانى مانند سرهنگ احمد آقا خان و سرهنگ حسين آقا خان خزاعى [ بود ] در اختيار او گذاشت كه اولى فرماندهى دسته سوار نظام بروجرد و دومى فرماندهى دسته پياده نظام را عهدهدار بودند . قوام الدوله با دم و دستگاه مرتبى از تهران به بروجرد حركت كرد . نبرد قوام الدوله و بيرانوندها شديدا آغاز مىشود ( 1337 ه ق . ) در سال 1337 كه قوام الدوله وارد بروجرد شد ايل بيرانوند ( ياراحمدها ) سيلاخور را اشغال كرده بودند و خوانين بيرانوند هركدام چند قريه از قراء آباد و حاصلخيز را تصرف كرده و هرچند بار براى غارت به محلى حركت مىكردند . آنها نه تنها اعتنا به مأمورين دولت نداشتند بلكه سد محكمى در راه آنان ايجاد كرده و نمىگذاشتند از بروجرد قدم بيرون گذارند و لذا قوام الدوله لدى الورود مشغول تمهيد مقدمات لازمه جهت راندن ايل بيرانوند از سيلاخور گرديد . بنابراين به وسيله افواجى كه در اختيار داشت شديدترين حملات خود را عليه بيرانوندها آغاز نمود و بدون تعطيل دهانه آتش لولههاى مسلسل را بهطرف كاروانها و مساكن آنان گشود و در هر حمله بيرانوندها با شكست مواجه مىشدند و عاقبتالامر متوجه شدند كه اين حاكم تا حصول نتيجه دست از آنها برنمىدارد اين بود كه به مشورت پرداخته و صلاح را در عقبنشينى بهسمت خرمآباد [ دانستند . پس ] سيلاخور را ترك و به هرو رفتند . طوايف باجولوند ( سگوند ، دالوند ، قايد رحمت و سادات گوشه روان ) و رؤساى آنها و همچنين خوانين بيرانوند حيدر خان و سوارانشان در اين جنگ و جدالها به قوام الدوله كمك مىكردند . قوام الدوله براى كوبيدن خوانين بيرانوند و يا مطيع و منقاد ساختن آنها رؤساى لرستان را براى قبول خدمت احضار كرد . مهر على خان امير منظم به خدمت شتافته با ضمانت اسماعيل خان ظفر السلطان متعهد شد كه هفتاد و پنج هزار تومان ماليات از طوايف سلسله وصول سازد مشروط بر اينكه قوام الدوله او را به حكومت آن محل منصوب كند . امير اشرف باوجود آن شكست فاحشى كه از امير منظم و اعظم السلطنه خورده بود ، باز هم دست از سر مردم برنداشته دورادور شرحى مبنى بر اظهار اطاعت به قوام الدوله نوشته و متقبل